O-bon (お盆) to japoński odpowiednik Święta Zmarłych.
Ma ponad 500-letnią tradycję i obchodzone jest latem, od 13 do 16 sierpnia.
Jak to przebiega…
13 sierpnia — Mukaebi (迎え火)
Obon zaczyna się od tak zwanej praktyki mukaebi (ognia powitalnego), podczas którego ludzie rozpalają małe ognisko przed swoimi domami, aby poprowadzić duchy z powrotem do domu.
To również czas na odświętne przygotowanie domowego ołtarzyka Butsudan (仏壇) na przyjście duchów przodków. To najważniejszy element domowych obchodów święta O-bon. W tym okresie ołtarzyk przechodzi całkowitą metamorfozę, a przed nim ustawia się specjalny stół ofiarny zwany Shōryōdana (精霊棚) – stół dla duchów.
Zanim duchy przybędą, wszystko musi lśnić czystością. Rodzina dokładnie wyciera kurz z rzeźb, poleruje mosiężne naczynia i czyści tabliczki z imionami zmarłych (ihai, 位牌). Czystość jest wyrazem najwyższego szacunku.
Choć ostatnio praktykowane głównie na terenach wiejskich, niektóre regiony przygotują również konie z ogórków i krowy z bakłażana z drewnianymi kijami na nogi. Symbolika tego polega na tym, że koń pomoże duchom jak najszybciej wrócić do domu, podczas gdy krowa zabierze je z powrotem do zaświatówpowoli, gdy tylko festiwal się skończy.
Większość Japończyków rozpoczyna również Obon od wizyty na cmentarzu, aby posprzątać rodzinny grób i modlić się o spokojny byt przodków, gdziekolwiek się znajdują. Ta praktyka nazywa się ohaka-mairi (お墓参り)
14-15 sierpnia — Hoyo/Kuyo
Podczas drugiego i trzeciego dnia obchodów Obon, rodziny przestrzegające tradycji, zaproszą buddyjskiego kapłana do swoich domów – lub odwiedzą świątynię. Ku czci przodków należy wtedy bowiem wyrecytować sutrę i odprawić nabożeństwo żałobne. Po japońsku takie ceremonie nazywają się hoyo (法要) lub kuyo (供養).
To również chwile na wspominanie dobrych histori o zmarłej osobie przy rodzinnym biesiadowaniu. Posiłek, zwany shojin ryori (精進料理), jest czysto wegetariański i zwykle zawiera duszoną fasolę, szpinak z sosem sojowym i sezamem lub kiszone ogórki.
16 sierpnia — Okuribi (送り火)
Obon kończy rozpalenie pięciu ogromnych ognisk rozświetlających niebo, które mają pomóc zmarłym wrócić do niebios.
Jednym z najbardziej znanych festiwali ognisk w ramach tej tradycji jest Gozan Okuribi (lub Daimonji) w Kyoto. Jest tak sławny, że co roku przyciąga tysiące zwiedzających. Dlatego wymaga osobnego wpisu!
Bon-Odori (盆踊り)
W wielu rejonach Japonii odbywają się tańce bon-odori. Pierwotnie były wykonywane dla zmarłych, ale w ostatnich latach same stały się symbolem letnich festiwali. Styl tradycyjnego tańca Bon Odori różni się w zależności od regionu, ale zwykle opiera się na rytmach japońskich bębnów taiko. Tancerze występują na scenie yagury, a uczestnicy noszą lekkie bawełniane kimona. Każdy region Japonii ma swój własny, niepowtarzalny styl tańca i muzyki, często zawierający teksty i przesłania reprezentatywne dla kultury i historii tego regionu. Na przykład Tanko Bushi (dosłownie „pieśń wydobycia węgla”) z regionu Kiushiu składa się z ruchów przypominających pracę górników, takich jak pchanie wozów lub kopanie. Każdy może dołączyć do tańców, które odbywają się w parkach, świątyniach i innych miejscach publicznych w całej Japonii.
Jednym ze wspanialszych miejsc na zapomnienie się w tańcu i rytmie bębnów test sierpniowa Tokushima.
Toro Nagashi (灯籠流し)
Toro Nagashi oficjalnie rozpoczyna się w momencie, gdy przodkowie rozpoczynają swój powrót do świata duchów.
Rodziny zbierają się, aby poprowadzić ich do morza za pomocą tradycyjnych lampionów świecowych (toro). W japońskim systemie wierzeń wszyscy ludzie pierwotnie pochodzili z wody, więc latarnie wizualnie reprezentują powrót duchów do żywiołów. To przepiękne widowisko i spektakularna gra światła i ciemności, gdy blask latarni powoli zanika w oddali. Absolutnie warto wziąć w tym udział! Jeśli chcesz zrobić coś więcej niż tylko obserwować podróż lampionów w dół rzeki, możesz puścić na wodę własne lampiony ( a najpierw kupić gotowe za około 1500 jenów). Polecam zwłaszcza rytuał, który odbywa się na rzece Katsura w dzielnicy Arashiyama (w tle widać wtedy płonący znak Toriigata) oraz przy świątyni Kōshō-ji nad rzeką Uji.
Najbardziej znane festiwale Obon w Japonii:
– Awa Odori (Tokushima, Shikoku),
– Daimonji Gozan Okuribi Fire Festival (Kyoto),
– Nagasaki Shoro Nagashi Festival (Nagasaki)
– Hokkai Bon Odori (Mikasa, Hokkaido).